Medveđa

Od Đavolje varoši put se uspinje 5km do sela Đake koje se prostire na 920m n.v. Ukrašeno je, kao i druga sela na Radanu, lekovitim biljem, brojnim izvorima pitke vode i stablima divljih krušaka. Četiri kilometara dalje je Sokolov vis, do čijeg vrha (1370m n.v.) vodi blagi uspon. Sa najviše tačke pogleda se široko pruža na zelenu oazu sa mnoštvom pašnjaka, brežuljaka i visova. Na vidikvocu su pronađene cigle rimskog kastela, a sada može biti sjajna startna pozicija za paraglajding.

Posle uživanja u pejzažima treba nastaviti putovanje do sela Gornji Gajtan (1165m n.v.), na čijem vrhu je prevoj Gajtanska vrata gde se put račva - pravo vodi ka Bojniku, a desno u Medveđu.

Na putu ka Medveđi posle 500m počinjeasfaltni put uokviren bujnim zelenilom, proplancima, selima i zaseocima. Gusta bukova šuma ispod vrha Petrovac skriva izvore Viline vode, čuvene po lekovitosti. Asfalt vijuga preko sela Donji Gajtan do Leca, poznatog rudarskog mesta od antičkog doba, gde i sada postoji rudnik olova, zlata i cinka. Na Lece se nastavlja selo Gazdare puno lepih kuća, a na njega Negosavlje, koje se prostire duž magistralnog puta Leskovac - Priština kojim se stiže do Medveđe.

Medveđa je gradić posebnog duha. Pronađene votivne ploče sa početka nove ere, posvećene Herkulu i Liberi, čuvaju se u Muzeju u Leskovcu, a arheološko blago, rasuto na čitavom području između planina Goljak i Radan, svedoči o njegovom značaju od praistorije. Danas, u centru grada, treba obići zadužbinu kralja Aleksandra Obrenovića, crkvu Vaznesenja Gospodnjeg, koja je sagrađena na temeljima srednjovekovne crkve, kao i Tekiju, islamski verski objekat.

Medveđa i njeno urbano jezgro je polazna tačka za obilazak sela u okolini. Tulare je udaljeno 18km. Bogato je rudama, doplim, hladnim, kiselim i slanim vodama kojima se pripisuju lekovita svojstva, i veruje se da bi ovde mogla biti podignuta banja. U blizini (3km) je Mrkonjski vis (1014m) čija je flora izazov za biologe, a kupasti oblik i strme strane za planinare. Ljubitelji prirode mogu doći i lakšom stazom do vrha gde se nalaze ostaci kastela u kome je nađeno oružje i novčići iz doba cara Konstantina.

Svako selo ima priču. U selu Braina (25km), manastir i konak koji je zgrađen 2010. godine, podignut je pored ostataka crkve koju je 1355. godine izgradio Uroš Nejaki, sin cara Dušana. U njemu su svojevremeno bili ruski monasi, a i danas manastir nazivaju ruskim. Jedan od najlepših pogleda na Jablanicu pruža se sa visoravni pored vizantijske bazilike u selu Rujkovac koje je udaljeno 10km od Medveđe. Ovde postoje ostaci čak devet crkava, koje su verovatno, s obzirom da je u selu nađeno obilje arheološkog materijala i opeka, bile deo velikog vizantijskog utvrđenja. Ispod sela, prema Caričinom gradu, pronađene su u gustoj šumi i rimske terme.

Pogled iz Rujkovca na kuće koje su raštrkane u dolini, pojaseve šuma i njiva iznad kojih se plave obrisi Radana ostavlja svakog bez daha. Ovi predeli, prebogati šumama, mineralima i rudama su iskonska uporišta snage i lepote.

Osnivanje klastera podržale su Evropska unija i Vlada Švajcarske preko Programa evropskog partnerstva sa opštinama EU PROGRES